معرفی تخصص های میان رشته ای IT و بعضی از متخصصان سایبری

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

 

 

 

۱ـ  اینترنت چه تاثیری بر روابط اجتماعی اعضای یک خانواده دارد؟

۲ـ چه عواملی موجب اعتیاد به اینترنت می شود؟

 

۳ـ آموزش مجازی چه تفاوتهایی با آموزش سنتی دارد؟

 

۴ـ مدیریت در سازمانهای مبتنی بر IT چه تفاوتی با مدیریت در سازمانهای سنتی دارد؟

 

۵ ـ جرم اینترنتی چیست؟

 

۶ ـ چرا در آمد سرانه کشور هایی که اقتصادشان مبتنی بر IT است، بالاست؟

 

  این پرسشها به ترتیب در حوزه های جامعه شناسی، روانشناسی، آموزش(علوم تربیتی)، مدیریت، حقوق و اقتصاد است. اما آیا متخصصان رشته های فوق بدون داشتن اطلاعات و مهارتهای کافی در زمینه IT خواهند توانست پاسخ علمی و معتبری به پرسشهای فوق بدهند؟ مهندسان IT چطور؟ به نظر می رسد هیچ کدام از آنها نتوانند از عهده چنین پرسش های نوینی برآیند. البته ممکن است ما ایرانیها به جای گفتن کلمه "نمی دانم" نظریه پردازی هم بکنیم. اما اینگونه  نظرات(و نه نظریه ها ) به درد خودمان می خورد. پس چه کسانی شایستگی علمی پاسخگویی به این پرسشها را دارند؟ متخصصان میان رشته ای. اما متخصص میان رشته ای چه کسی است؟

متخصص میان رشته ای کسی است که بین تخصص اصلی خود و رشته ای دیگر ارتباط علمی بر قرار کرده است. برای نمونه اگر یک جامعه شناس توانسته باشد از طریق مطالعات خود در زمینه فناوری اطلاعات بین جامعه شناسی و IT ارتباط بر قرار کند،  او علاوه بر جامعه شناس بودن، یک متخصص میان رشته ای IT است و به احتمال بسیار زیاد جواب قابل قبولی برای پرسش ۱ خواهد داشت. فرمول نامگذاری تخصص های میان رشته ای نیز به این صورت است که تخصص اصلی اول می آید و تخصص فرعی بعد از آن مثلا : جامعه شناسی IT.   اگر شما روانشناس باشید و در زمینه IT نیز مطالعه داشته باشید شما دارای تخصص میان رشته ای IT هستید و من شما را به عنوان روانشناس IT خواهم شناخت و پرسش ۲ را از شما خواهم پرسید. پرسشهای بعدی نیز به ترتیب در حوزه های میان رشته ای آموزش شناسی IT ، مدیریت IT ، حقوق IT و اقتصاد IT قابل طرح هستند (در ایران  رشته Education   با عنوان «علوم تربیتي» مطرح می شود و من معمولا به جای آن از" آموزش" استفاده می کنم و متخصصان این رشته را با هر گرایشی "آموزش شناس" می نامم).

 

 شاید این سئوال برایتان مطرح شده باشد که آیا متخصصان IT نیز با اندکی مطالعه در زمینه رشته های فوق می توانند متخصص میان رشته ای باشند. به نظر من این حالت برای مجموعه ای از رشته های همگن(علوم جتماعی) صادق است اما برای رشته های نا همگن (فنی با علوم اجتماعی) صادق نیست. برای مثال یک متخصص علوم سیاسی می تواند با اندکی مطالعه در زمینه جامعه شناسی (البته جامعه شناسی جزء دروس شان است) یک جامعه شناس سیاسی شود اما یک مهندس IT نمی تواند با اندکی مطالعه در زمینه جامعه شناسی یک جامعه شناس IT شود. به این خاطر که پاسخ به پرسشهای بالا نیازمند تسلط زیاد به نظریه ها و روشهای تحقیق در رشته های علوم اجتماعی است و مهندسان، دست کم به اندازه طول دوره کاردانی نیاز به صرف برای وقت برای مطالعه در زمینه نظریه ها و روشها دارند. البته مهندسان زیادی وجود دارند که با صرف اندک زمانی به خودشان قبولانده اند که یک متخصص میان رشته ای هستند اما واقعیت چیز دیگری است.  استاد ارجمند جناب آقای دکتر X ـ عضو  هیئت علمی دانشگاه Y ـ  مهندسی برق خوانده اند اما علاوه بر IT در مورد تجارت الکترونیک، یادگیری الکترونیک، تغییرات اجتماعی و جامعه مجازی نیز فرمایشهای زیادی دارند. ولی بهتر است ایشان را به عنوان یک متخصص برق ـ الکترونیک و با اندکی مسامحه، نظریه پرداز فنی IT بشناسیم.

امير حسين آشنا(۱) در نقد رشته مهندسی فناوری اطلاعات ضرورت تخصصهای ميان رشته ای(به قول ايشان ترکيبی) را اينگونه توضيح داده اند:

 

با نگاهی به دانشگاههای مجری رشته [IT] متوجه خواهیم شد که اين رشته معمولاً در دانشکده های کامپیوتر ارائه می گردد و دانشکده خاص یا حتی درون دانشکده، دپارتمان خاص خود را ندارد. و جدا از کمبودهای مکانی، این از آنجا ناشی می شود که به این تصور نرسیده ایم که رشته ترکیبی از کامپیوتر، مدیریت و اطلاع رسانی است و این رشته، یک رشته [مستقل] نیست.
گذشته از این، وضعیت اساتید در این رشته نیزجای بحث دارد. همانطور که
اشاره شد، رشته فناوری اطلاعات میان رشته ای بوده و یک رشته خالص نیست. متاسفانه قبل از راه اندازی رشته، به این حقیقت که لازمست ما در این رشته، اساتیدی میان رشته ای داشته ای داشته باشیم توجهی نشده است. مثلاً در درس تجارت الکترونیک لازمست استادی داشته باشیم که اقتصاد بداند، بازاریابی بداند، کامپیوتر بداند، با پروتکل های اینترنت و امنیت آشنا باشد. حال در کل جامعه ایران چند نفر برای تدریس چنین درسی داریم؟ ما همیشه در طراحی رشته های میان رشته ای، ترکیب موضوعات را به دانشجو واگذاشته ایم. درس های متنوع از رشته های مختلف را طراحی کرده ایم و اساتیدی متبحر در هریک از رشته ها را به کلاس فرستاده ایم و از دانشجو خواسته ایم خودش مباحث را ترکیب کند و رشته اش را بدست آورد که این مطلب در رشته فناوری اطلاعات ما را به ترکستان خواهد برد. در طراحی دروس هم همین امر مشاهده می شود. درس های گسسته از سه رشته طراحی کرده ایم اما از دروس ترکیبی به ندرت استفاده کرده ایم، چون استاد ترکیبی نداریم . جالب آنست که بر حسب دانسته های استادمان درس طراحی کرده ایم نه بر حسب نیاز دانشجویمان. و با این طراحی انتظار هم نداریم تا دانشجویان ترکیبی هم داشته باشیم. دانشجویان از هر مطلب چیزی می دانند اما در حقیقت خاصیتی کاربردی ندارند چون ترکیبی درس نخوانده اند. بجای آنکه ابتدا تعدادی از اساتید را برای دوره های تخصصی ترکیبی مانند: تجارت الکترونیک_ آموزش الکترونیک و ... به خارج اعزام کرده و سپس رشته را راه اندازی کنیم، خیال خود را راحت کرده و دروس گسسته طراحی کرده ایم و در واقع صورت مساله را پاک کرده ایم.

 

     همانظور که در مطلب قبلی آورده ام، فناوری اطلاعات جامعه را به صورت بنیادین دگر گون کرده است تا حدیکه خود علوم اجتماعی(به معنی عام) نیز دگر گون شده است. مثلا جامعه شناسی IT دیگر گرایش محسوب نمی شود بلکه عنوان جدید رشته جامعه شناسی در عصر اطلاعات و به عبارتی دقيق تر عصر سایبری است و به همین خاطر آن را جامعه شناسی سایبری نامیده اند. جامعه سایبری نيازمند رشته هايی نظير روانشناسی سایبری، آموزش شناسی سایبری، مدیریت سایبری، حقوق سایبری و اقتصاد سایبری است و گرنه صرفا سواد کلاسیک به درد عصر سايبری نمی خورد.

    با معرفی علوم نوین اجتماعی ـ سایبری، زمینه لازم برای معرفی چند تن از متخصصان بر جسته در رشته های مذکور فراهم آمده است. من بیشتر جامعه شناسان سایبری رامی شناسم اما چند تن از سایر متخصصان سایبری را نیز  معرفی می کنم.

 

جامعه شناسان سایبری

 

Manuel Castells  یک ابر جامعه شناس جامعه شبکه ای است. ایشان دانش آموخته رشته های اقتصاد ، جامعه شناسی، و علوم انسانی(به عنوان یک رشته) از دانشگاههای بارسلنا و سوربن پاریس است. Castells در بسیاری از دانشگاههای جهان از جمله فرانسه، ژاپن و آمریکا به تدریس پرداخته است. و پس از بازنشسگی از برترین گروه جامعه شناسی جهان در دانشگاه کالیفرنیا-برکلی، مشغول تدریس و پژوهش در دانشگاههای میهن خویش ـ اسپانیاست.

Cstells  یک نئو مارکسیست است اما شهرت او نه به این خاطر بلکه به خاطر کارهایی است که در حوزه جامعه شناسی و اقتصاد جامعه اطلاعاتی کرده است. من تعریف ایشان را از دانشجویان ارتباطات دانشکده خودمان بسیار شنیده بودم تا اینکه با خواندن ترجمه سه جلدی از آثار ایشان با عنوان "عصر اطلاعات" فهمیدم که علایق مشترک پژوهشی بسیاری با وی دارم. سه سال پیش به ایشان e-mail فرستادم و خواهش کردم که چند نفر دیگر از جامعه شناسان جامعه اطلاعاتی را برای من معرفی کنند.گفته بودند: اساتيد  معدودی در جهان در زمینه جامعه اطلاعاتی پژوهش می کنند و Barry Wellman  یکی از بهترین هاست. در مورد اظهار علاقه من به جامعه شاسیIT نوشته بودند" فکر نمی کنم چنین حوزه وجود داشته باشد." چند ماه بعد مقاله ای را از Sassen  دیدم که با عنوان" به سوی جامعه شناسی فناوری اطلاعات" چاپ شده بود. برای اطلاعات بیشتر در مورد این استاد مراجعه کنید به خانه سایبری ایشان در:                             

http://sociology.berkeley.edu/faculty/castells

 

اگر Castells گفته باشد که Barry Wellman  یکی از بهترین هاست دیگر نیازی به معرفی ایشان نیست. به طور خلاصه می گویم که ایشان دانش آموخته دانشگاه هاروارد در رشته جامعه شناسی و استاد تمام وقت گروه جامعه شناسی در دانشگاه تورنتو است. برای آشنایی بیشتر با این استاد جامعه شناسی سایبری و استفاده از مقالات تمام متن ایشان، دقایقی به خانه سایبری او در آدرس ذیل بروید.

 

http://www.chass.utoronto.ca/~wellman

 

 

David Lyon   و  Vincent Mosco دیگر جامعه شناسان سایبری در دانشگاه <?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />Queens کانادا هستند. جامعه شناسی IT به عنوان یکی از سه گرایش در گروه جامعه شناسی این دانشگاه ارایه می شود. می توانید سوابق آنها را در آدرس زیر پیدا کنید.

/ 0 نظر / 15 بازدید